کاشف السلطنه
پـدر چـای ایـران ، اولین شهـردار تهران به سبک نوین
(زاده 1244 شمسی تربت حیدریه – درگذشته 1308شمسی شیراز)
محل دفن : گیلان - لاهیجان
مختصری از زندگی کاشف السلطنه ؛
محمدمیرزا فرزند اسدالله میرزا نایب الایاله (حاکم تربت حیدریه) در سال 1244 خورشیدی در روستای اسد آباد از توابع تربت حیدریه به دنیا آمد.
وی در نوجوانی به همراه پدرش به تهران رفت و در دارالفنون به تحصیل مشغول گشته و به زبان های عربی و فرانسه مسلط شد.
در شانزده سالگی به استخدام وزارت امور خارجه درآمد و در هجده سالگی به عنوان کارمند سفارت ایران در فرانسه ، به پاریس اعزام شد و در دانشگاه سوربن در رشته حقوق به تحصیل پرداخت. وی هنگام سفر ناصرالدین شاه به فرانسه ، به عنوان مترجم در اردوی شاه به خدمت پرداخت.
پس از هشت سال وی به ایران بازگشت و به حکومت تربت حیدریه منصوب شد. اما به علت نشر افکار آزادی خواهانه مورد غضب ناصرالدین شاه قرار گرفت و به روسیه ، عثمانی و فرانسه گریخت و تا دوران سلطنت مظفرالدین شاه قاجار به ایران برنگشت.
وی در این دوران به ایران بازگشت و به دستور میرزا محسن مشیرالدوله به سمت سرکنسول اول ایران در هندوستان منصوب شد.
وی هنگام سفر به هندوستان به دستور مظفرالدین شاه ، تصمیم به آموختن روش و فرآوری چای گرفت .وی با وجود کارشکنی های انگلیسی ها در هند ، طرز کشت و استفاده چای را آموخت و کشت آن را به ایران منتقل کرد و کشت آن را در مزارع شخصی خود در لاهیجان آغاز کرد. به این دلیل ملقب به « پدر چای ایران » شد.
وی یکی از مخالفان استبداد محمدعلی شاه بود و پس از به توپ بستن مجلس ، از ایران گریخت و پس از سقوط وی مجددا به ایران بازگشت و به امور سیاسی مشغول گردید و به عنوان معاون رئیس الوزراء (نخست وزیر) منصوب شد.
کاشف السلطنه در سال 1285 از طرف مجلس شورای ملی مامور تاسیس بلدیه ( به سبک نوین) شد و نخستین شهردار شهر طهران گردید و منشاء تحولات عمیقی در آنجا شد. وی با نوشتن کتابچه ای ، نخستین متن آموزشی بلدیه ها را تدوین کرد. وی به سبک شهرداری های اروپا ، اقدامات زیر را در بلدیه طهران انجام داد:
تامین روشنایی شبانه معابر ، اصلاح خیابان های اصلی و احداث خیابان های جدیدتر ، آب پاشی صبحگاهی معابر خاکی شهر، راه اندازی درشکه های عمومی در شهر برای سهولت مردم در رفت و آمد ، سنگفرش کردن چند خیابان ، درخت کاری در خیابان ها به شیوه نوین اروپایی ، اصلاح راه قنوات سطحی شهر و ...
وی پس از شهرداری طهران ریاست اداره چای به او واگذار شد و کشت چای را در گیلان گسترش داد و نیز در دوران رضاشاه با استخدام مستشاران خارجی ، صنعت کشاورزی ایران را متحول کرد.
وی در آخرین سفرش در سال 1308 به آسیای شرقی مسافرت کرد تا لوازم و صنایع اولیه تاسیس نخستین کارخانه مدرن چای ایران را فراهم آورد. وی هنگامی که از بندر بوشهر به شیراز می رفت اتومبیلش در دره سقوط کرد و جان به جان آفرین تسلیم نمود.
جسد او بنا به وصیتش بر تپه ای از املاک شخصی وی در لاهیجان مدفون شد.
از سال 1336 آرامگاه باشکوهی بر مقبره اش ساخته شد و این مقبره از سال 1375 به عنوان موزه چای ایران فعالیت میکند.
